Acıbadem Bayındır İçerenköy Hastanesi Çocuk Hastalıkları Uzmanı Dr. Öznur Yılmaz Gondal, ebeveynlerin özellikle bir gıdanın tüketilmesinin ardından ortaya çıkan belirtileri dikkatle takip etmeleri gerektiğini belirterek, 'Anafilaksi durumunda zaman kaybetmeden müdahale edilmesi gerekir' uyarısında bulundu.
Çocuklarda gıda alerjileri, bağışıklık sisteminin belirli bir yiyecekte bulunan proteinleri tehlike olarak algılaması ve bu proteinlere karşı aşırı tepki vermesi sonucu ortaya çıkıyor. Yeni bir gıdanın tüketilmesinin ardından gelişen ciltte kızarıklık ve kaşıntının yanı sıra karın ağrısı, solunum problemleri ve huzursuzluk gibi belirtiler de gıda alerjisine işaret edebiliyor. Acıbadem Bayındır İçerenköy Hastanesi Çocuk Hastalıkları Uzmanı Dr. Öznur Yılmaz Gondal, ebeveynlerin özellikle bir gıdanın tüketilmesinin ardından ortaya çıkan belirtileri dikkatle takip etmeleri gerektiğini belirtti.
İlk belirtiler çoğunlukla ciltte ortaya çıkıyor
Gıda alerjisinin en yaygın ve ilk fark edilen belirtilerinin ciltte görüldüğünü belirten Dr. Öznur Yılmaz Gondal, ürtikerin (kurdeşen) en sık karşılaşılan cilt reaksiyonlarından biri olduğunu ifade etti. Alerjen gıdanın tüketilmesinden birkaç dakika ila 2 saat sonra ciltte aniden ortaya çıkan kabarık, kızarık ve yoğun kaşıntılı plakların ürtiker belirtisi olabileceğini söyledi.
Yanı sıra Dr. Öznur Yılmaz Gondal, çocuklarda ciltte kuruluk, hassasiyet ve kaşıntılı döküntülerle seyreden atopik dermatitin (egzama) yanı sıra göz kapakları, dudaklar, dil veya boğazda ortaya çıkan belirgin şişliklerin de gıda alerjisiyle ilişkili olabileceğine dikkat çekti.
Gıda alerjisi yalnızca cildi etkilemiyor
Alerjik reaksiyonların bağışıklık sisteminin verdiği yanıta bağlı olarak farklı organ sistemlerinde ortaya çıkabileceğini ifade eden Dr. Öznur Yılmaz Gondal, özellikle bebeklerde ve küçük çocuklarda sindirim sistemi belirtilerinin sık görülebildiğini ifade etti.
Karın ağrısı ve gaz sancısından şiddetli ishale kadar farklı sindirim sistemi şikayetlerinin görülebileceğini söyleyen Dr. Öznur Yılmaz Gondal, solunum sistemi belirtilerinin ise hafif burun tıkanıklığı ve hapşırmadan nefes darlığı ve hava yolu tıkanıklığına kadar ilerleyebileceğini ifade etti. Özellikle astımı bulunan çocuklarda solunum belirtilerine karşı daha dikkatli olunması gerektiğini vurguladı.
Anafilakside zaman kaybedilmemeli
Gıda alerjisinin en ağır ve hayati risk taşıyan tablosunun anafilaksi, diğer adıyla alerjik şok olduğunu belirten Dr. Öznur Yılmaz Gondal, anafilaksinin çok hızlı başlayabildiğini ve aynı anda cilt, solunum, dolaşım ve sindirim sistemlerini etkileyebildiğini söyledi.
Çocuğun aniden nefes almakta zorlanması, dudak veya boğazında şişlik gelişmesi, baş dönmesi ya da baygınlık yaşaması durumunda anafilaksiden şüphelenilmesi gerektiğine dikkat çeken Dr. Öznur Yılmaz Gondal, 'Anafilaksi durumunda zaman kaybetmeden müdahale edilmesi gerekir. Bilinen ağır alerjisi bulunan çocuklarda hekim tarafından reçete edilen otomatik adrenalin enjektörünün her zaman ulaşılabilir olması ve gerekli müdahalenin ardından en yakın acil servise başvurulması büyük önem taşıyor' dedi.
Belirtiler genellikle ilk 2 saat içinde ortaya çıkıyor
Gıda alerjisine bağlı reaksiyonların büyük bölümünün tetikleyici besinin tüketilmesinden birkaç dakika sonra başladığını ve genellikle ilk 2 saat içerisinde belirgin hale geldiğini ifade eden Dr. Öznur Yılmaz Gondal, bazı sindirim sistemi kaynaklı alerjik reaksiyonlarda ise belirtilerin ortaya çıkmasının birkaç saati bulabileceğini belirtti. Bu nedenle ebeveynlerin çocuğun hangi gıdayı ne zaman tükettiğini ve sonrasında hangi belirtilerin geliştiğini takip etmelerinin tanı sürecine katkı sağlayabileceğini söyledi.
Şüpheli gıdalar ve gelişen belirtiler not edilmeli
Belirli bir gıdanın ardından tekrarlayan reaksiyonlar fark edilmesi durumunda beslenme günlüğü tutulmasını öneren Dr. Öznur Yılmaz Gondal, çocuğun ne yediğinin ve belirtilerin ne zaman ortaya çıktığının kaydedilmesinin önemli olduğunu belirtti. Bu durumda Çocuk Hastalıkları Uzmanına başvurulması, gerekli görülmesi halinde Çocuk Alerji Uzmanı tarafından değerlendirme yapılması gerektiğini ifade eden Dr. Öznur Yılmaz Gondal, ailelerin hekim önerisi olmadan katı eliminasyon diyetleri uygulamaması gerektiğinin de altını çizdi.
Alerjen besin çıkarılırken besin değeri korunmalı
Çocukluk çağındaki gıda alerjilerinin önemli bir bölümünde süt, yumurta, buğday, kuru yemişler, soya, balık ve deniz ürünleri ile susam gibi temel besin gruplarının sorumlu olabildiğini belirten Dr. Öznur Yılmaz Gondal, alerjen bir besinin diyetten çıkarılması sırasında çocuğun büyüme ve gelişiminin de mutlaka gözetilmesi gerektiğini söyledi.
Bu noktada Dr. Öznur Yılmaz Gondal, inek sütü kısıtlandığında kalsiyum, D vitamini ve protein; yumurta çıkarıldığında protein, B12 vitamini, folik asit ve demir; balık ve deniz ürünleri kısıtlandığında ise omega-3 yağ asitleri, iyot ve selenyum açısından beslenmenin yeniden değerlendirilmesinin önem taşıdığını ifade etti.
Özellikle 2 yaş altındaki çocuklarda yulaf ve pirinç sütü gibi bitkisel sütlerin anne sütü ve formül mamanın yerini tutmayacağını hatırlatan Dr. Öznur Yılmaz Gondal, beslenme planının hekim ve gerektiğinde beslenme uzmanı eşliğinde oluşturulmasının önemini vurguladı.
Çapraz bulaşma ve gıda etiketlerine dikkat
Gıda alerjisi bulunan çocuklarda yalnızca alerjen gıdanın tüketilmemesinin yeterli olmadığını belirten Dr. Öznur Yılmaz Gondal, çapraz bulaşmaya karşı da önlem alınması gerektiğini söyledi. Alerjen gıdanın hazırlandığı tencere, bıçak veya kesme tahtalarının iyice temizlenmeden alerjik çocuk için kullanılmaması gerektiğine dikkat çekti. Paketli ürünlerin etiketlerinin dikkatle okunmasının da önem taşıdığını vurgulayan Dr. Öznur Yılmaz Gondal; süt tozu, peynir altı suyu, kazein, albümin ve soya lesitini gibi alerjen isimlerine dikkat edilmesi gerektiğini belirtti. Dr. Öznur Yılmaz Gondal, 'Gıda alerjisinde amaç yalnızca alerjen besini çocuğun diyetinden çıkarmak değil, aynı zamanda büyüme ve gelişme için gerekli enerji ve besin ögelerinin eksiksiz karşılanmasını sağlamaktır. Bu nedenle beslenme düzeninin uzman kontrolünde planlanması önemlidir' dedi.
