İzmir'in Çeşme ilçesinde coğrafi işaretli damla sakızı ağaçlarında hasat heyecanı sürüyor. Temmuz ayında ağaçların çizilmesinin ardından damlayan sakızlar, eylülün ortalarında toplanmaya başlıyor. Daha sonra temizlenen sakızlar kilosu 45 ile 50 bin lira arasında satılıyor.
İzmir'in Çeşme ilçesinde yetişen coğrafi işaretli damla sakızı ağacında hasat heyecanı sürüyor. Sakız ağaçlarında çizim işlemi her yıl temmuz ayının başında yapılıyor. Çizilen ağaçlardan sızan damlalar, eylül ayının ortalarına kadar ağaçların dibinden tek tek toplanıyor. Toplanan damlalar, işçiler tarafından temizlenip sonrasında gıda, kozmetik, ilaç sanayi gibi çeşitli sektörlerde kullanılmak üzere hazırlanıyor. Damla sakızının 1 kilogramı ise 45 ile 50 bin lira arasından satılıyor.
Damla sakızının coğrafi işaretli bir ürün olduğunu ve yalnızca Çeşme ile Sakız Adası'nda yetiştiğini anlatan üretici Hasan Ege Tütüncüoğlu, 'Bizim bölgemize has endemik bir bitkidir. Damla sakızının birçok faydası var. Dolayısıyla ağaç da çok değerli bir ürün üretiyor. Sadece bu bölgede yetişiyor olması da onu çok değerli kılıyor. Yaklaşık 5 yıl öncesine kadar, Cumhuriyet Dönemi'nde sakız ağaçları maalesef yok olmuştu. Sayıları bine kadar düşmüştü. 2020 yılından itibaren hem bizim hem de Tarım ve Orman Bakanlığı'nın çalışmalarıyla, 5 yıl içerisinde Çeşme'de yaklaşık 50 bin sakız ağacı toprakla buluştu' dedi.
'Yaklaşık bin dönümlük alanda üretiliyor'
Çeşme'de yaklaşık bin dönümlük bir alanda sakız üretiminin yapıldığını ifade eden Tütüncüoğlu, 'Çeşme'de arazi bulmak çok zor. Burası bir turizm bölgesi ve araziler kıymetli. Sakız ağacı dikmek için yer bulmakta zorlanıyoruz. Sakız ağacının hasadı, haziran ayının sonlarında veya temmuzun ilk haftasında ağaçların çizilmesiyle başlar. Ağaçlar çizildikten sonra yaklaşık 2 ila 2 buçuk ay boyunca bu çiziklerden damla akışı devam eder. Eylül ortalarına kadar da bunların kurumasını bekleriz. Eylül ortalarında damla sakızları düştüğü yerde kuruyarak toplanmaya hazır hale gelir. Temmuz ayında başlayan bu süreç eylülün ortaları gibi sona erer ve sakızlar toplanır. Ondan sonra evlerde temizlik aşaması başlar. Yaklaşık 1-1 buçuk aylık bir sürede, aralık ayına kadar ham sakızların temizlenme süreci gerçekleşir' ifadelerini kullandı.
Damla sakızının kilosunun yaklaşık 45 ile 50 bin lira civarında satıldığını söyleyen Tütüncüoğlu, şunları kaydetti:
'Çok değerli bir ürün. Biz şu anda henüz 100 kilo civarında üretebiliyoruz. Fakat yeni dikilen ağaçlarımız 5 yıl içerisinde damla sakızı vermeye başlayacak. O zaman Çeşme'de yaklaşık 1 buçuk - 2 ton civarında damla sakızı üretiyor olacağız ve ithalatımızın bir kısmını karşılayabileceğiz.'
'Üretimde doğru kriterlerin ve enzimlerin bulunduğu yer Çeşme'dir'
Çeşme Sakız Üreticileri Derneği Başkanı ve üretici İbrahim Topal da '2024 yılının haziran ayında Çeşme Sakız Üreticileri Derneği'ni kurduk. Derneğin kuruluş amacı, derneğin tesis edilmesinden bir yıl önce Çeşme damla sakızının coğrafi işaretinin alınmış olmasıydı. Coğrafi işaret önemli bir markadır. Türkiye'nin çeşitli yerlerindeki ürünler de coğrafi işaretle tescillendiği için bilinir ki coğrafi işaretli damla sakızı Çeşme'de yetişir. Başka yerlerde de olabilir belki ama doğru kriterlerin ve doğru enzimlerin bulunduğu yer Çeşme'dir. Çünkü bunda coğrafyanın, denizden esen rüzgarın, güneşin ve toprağın etkisi büyüktür. Bu konuda harita mühendisi genç bir arkadaşımız tez çalışması yaptı ve Çeşme'de sakız yetiştirilmeye uygun bölgeleri tespit etti. Yüzdeye vurduğunuz zaman Çeşme'nin kendi içinde bile bir-iki puan oynayan yerler var. Çiftlikköy'de rüzgar, güneş, toprak gibi ekolojik faktörler yüzde 80-81 uygunluk verirken, Alaçatı'nın bazı bölgelerinde bu oran iki puan düşerek yüzde 78 oluyor. Daha ilerideki bölgelerde ise yüzde 76'ya kadar iniyor' açıklamalarına yer verdi.
