Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, ABD'nin İran'a saldırılarına ilişkin, 'ABD ile müttefikiz, ancak son hamlelerini anlamıyoruz. Bize danışılmadı ve savaşın hedefleri net değil' dedi.
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Reuters haber ajansına verdiği röportajda Orta Doğu'daki savaş ve etkilerine değindi.
Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğünün tekrar açılması konusunda 2022'de Türkiye ve Birleşmiş Milletler arabuluculuğunda gerçekleştirilen Karadeniz Tahıl Koridoru anlaşmasını örnek gösteren Kallas, 'Benzer bir model, Hürmüz Boğazı konusunda da kullanılabilir' dedi. Bu modelin petrol, gaz ve gübre gibi ürünler için kullanılmasının mümkün olup olmadığı sorulan Kallas, 'Ürünler aslında farklı. Bir grup enerji ürünleri, gaz ve petrol, diğer grup ise gübreler ve gıda. Enerji açısından özellikle Asya, Hürmüz Boğazı'ndan geçen enerjiye çok bağımlı. Yaklaşık yüzde 85'i bu boğazdan geçiyor. Bu nedenle onlar için bu konu, tarımda, günlük yaşamda çok önemli. Gübre için de durum benzer. Yani temel kategoriler bunlar' ifadelerini kullandı. Bunun ne kadar uygulanabilir olduğu sorusuna Kallas, 'Bu bir BM girişimiydi ve BM Genel Sekreteri ile görüştüm. BM'nin rol alması söz konusu ve bu konu üzerinde çalışıyor. Biz de bu konuda yardım sağlamaya hazırız' cevabını verdi.
'Bu savaş başlatılırken bize danışılmadı'
ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'na yönelik operasyonlara katılım çağrısının ardından Avrupa'nın bu konuda kapıları tamamen kapatıp kapatmadığı sorulan Kallas, 'Bu konuları tartıştık ve Avrupa ülkelerinin temel kaygısı şu: Bu savaş başlatılırken bize danışılmadı. Hatta bilakis, birçok Avrupalı, ABD ve İsrail'i bu savaşı başlatmamaya ikna etmeye çalıştı. Bölgedeki ortaklar da buna şiddetle karşıydı ve savaşın hedefleri konusunda bizimle istişare edilmedi. Savaş nereye gidiyor, net değil. Bu nedenle hissiyat, 'Bu savaş Avrupa'nın savaşı değil' şeklinde' ifadelerini kullandı. Kallas, 'ABD de NATO'nun bir parçası ve kendi gemilerini seyrüseferi korumak için göndermiyorsa aynı şey üye devletler için de geçerli' diye konuştu. Kallas, Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğünün Avrupa için de son derece önemli olduğunu, ancak Avrupa ülkelerinin bölgedeki deniz misyonunun Kızıldeniz rotasının açık tutulmasına odaklı kalmasını istediklerini söyledi.
'Dünyanın gıda, gübre ve enerji krizine girmemesi için diplomatik yollar bulmamız gerekiyor'
Kallas, NATO'nun Avrupa güvenliğinin ana garantörü iken ABD'nin talebine kapıları kapatmanın ne kadar akıllıca olduğu yönündeki soruya, 'Kapının kapalı olduğunu düşünmüyorum. Ama şu anda üye devletlerin bölgedeki operasyonun yetki alanını değiştirme isteği yok. Özellikle Kızıldeniz halen önemli olduğu için. Hiç kimse Hürmüz'de personelini riske atmaya hazır değil. Bu nedenle dünyanın gıda, gübre ve enerji krizine girmemesi için diplomatik yollar bulmamız gerekiyor' şeklinde cevap verdi.
'ABD ile müttefikiz, ancak son hamlelerini anlamıyoruz'
Yüksek Temsilci Kallas, Avrupa'da ABD konusundaki hissiyatın ne olduğu yönündeki soruya ise, 'ABD ile müttefikiz, ancak son hamlelerini anlamıyoruz. Bize danışılmadı ve savaşın hedefleri net değil. Temel hissiyat bu şekilde' cevabını verdi. Kallas, 'Eğer katılımımız bekleniyorsa biz de bizimle istişare edilmesini bekleriz' dedi.
ABD'nin öngörülemezliğine 'alıştıklarını' söyledi
ABD ve Avrupa arasındaki ilişkilerin Trump görevde olduğu sürece dalgalı mı seyredeceğine ilişkin bir soru alan Kallas, 'Son bir yıldan sonra en önemli kelime, öngörülemezlik. Ama buna alıştık. Bekliyor, sakin kalıyor ve odaklı hareket ediyoruz' ifadesini kullandı.
'Savaşın bitmesi herkesin çıkarına olur'
Avrupa açısından ABD'nin bu savaşı bitirmesi gerekip gerekmediğine ilişkin soruya Kallas, 'Kesinlikle. Bu, herkesin çıkarına olur. Savaşları başlatmak kolay, ama bitirmek zordur ve sorun da burada. Kontrolden çıkar. Bu yüzden tarafları bir araya getirmek için diplomatik olarak yardıma hazırız' ifadeleriyle cevap verdi.
Kallas, AB'nin halihazırda bir arabuluculuk rolü üstlenmediğini, ancak taraflarla temas halinde olduğunu söyledi. AB'nin en üst düzey diplomatı, 'Bu savaşın küresel ekonomi üzerinde çok büyük etkileri var' dedi.
