Karabük'te lise öğrencileri tarafından hazırlanan dikkat çekici araştırmada, Türkçe pop müziğinin son 50 yıldaki dil değişimi veri madenciliği yöntemiyle incelendi. Çalışmada, eski şarkılarda geniş zaman kullanımının daha baskın olduğu belirlenirken, günümüzde şimdiki zaman kullanımının iki kattan fazla arttığı ortaya konuldu. Öğrenciler, eski şarkıların uzun yıllar hafızalarda kalmasının nedeninin evrensel anlatım dili olabileceğini değerlendirirken, araştırmanın 8 Mayıs 2026'da İstanbul Aydın Üniversitesi Florya Kampüsü'nde düzenlenecek VIII. Ulusal Çocuk Araştırmaları Kongresi'nde sunum yaptı.
Dünyanın ilk ve tek çocuk araştırmaları kongresi olarak gösterilen VIII. Ulusal Çocuk Araştırmaları Kongresi'nde sunulacak çalışma, lise düzeyindeki öğrencilerin üniversitelerde kullanılan veri madenciliği tekniklerini danışman öğretmenleri eşliğinde uygulaması açısından dikkat çekti. Araştırmada Python programlama diliyle 50 yıllık Türkçe pop müziği incelenirken, dildeki bireyselleşme eğiliminin şarkı sözlerine doğrudan yansıdığı değerlendirildi.
Karabük Alparslan Gazi Anadolu Lisesi Bilişim Teknolojileri Öğretmeni Nur Kabave Kutlu danışmanlığında yürütülen 'Zamanın Dili Projesi' kapsamında 9. sınıf öğrencileriyle birlikte Türkçe pop şarkıları üzerine kapsamlı bir çalışma gerçekleştirildi. Çalışmada 50 yıllık süreçte öne çıkan yüzlerce şarkı sözü incelenirken toplam 12 bin 397 fiil Python tabanlı veri madenciliği yöntemiyle analiz edildi.
Araştırmada, özellikle 1975-2000 yılları arasında geniş zaman kipinin yoğun olarak kullanıldığı belirlenirken, 2000-2025 döneminde şimdiki zaman kullanımının belirgin şekilde arttığı tespit edildi. Öğrenciler, eski şarkılardaki 'Kalbim seni unutur mu?' gibi toplumun ortak duygularına hitap eden sözlerin kalıcılığı artırdığına, günümüzde ise daha bireysel ve anlık ifadelerin öne çıktığına dikkat çekti.
'Şarkıların sadece içeriğine değil dil yapısına baktık'
Çalışmanın danışman öğretmeni Nur Kabave Kutlu, araştırmada şarkı sözlerinin yalnızca tematik yönünü değil, doğrudan dil yapısını incelediklerini belirterek, 'Herkes şarkıların içeriğini tartışırken biz dilin yapısına baktık. Son 50 yıldaki Türkçe pop şarkılarında kullanılan fiilleri Python programlama diliyle analiz ettik ve oldukça dikkat çekici sonuçlar elde ettik. Dil toplumsal değişimin en hassas göstergelerinden biridir. Biz de bu değişimi şarkı sözlerinde ortaya koymaya çalıştık' dedi.
Kutlu, araştırmanın sosyal medya kültürü, hızlı tüketim alışkanlıkları ve bireyselleşmenin müzik dili üzerindeki etkisini de ortaya koyduğunu ifade ederek, 'Eski şarkılarda daha evrensel anlatımlar yer alırken günümüzde daha bireysel ve anlık ifadeler öne çıkıyor. Bunun da şarkıların kalıcılığı üzerinde etkili olduğunu düşünüyoruz' diye konuştu.
Projede yazılım kısmında görev alan 9. sınıf öğrencisi Emir Demirel ise yüzlerce şarkı sözünü Python kodlarıyla analiz ettiklerini belirterek, 'Elle yapılması çok uzun sürecek bir çalışmayı kısa sürede tamamladık. En dikkat çekici sonuçlardan biri geniş zaman kullanımındaki düşüş oldu. Şimdiki zaman ise iki katın üzerinde artış gösterdi' ifadelerini kullandı.
Projede yer alan öğrencilerden Esmanur Ergin de eski şarkıların kalıcılığının dikkatlerini çektiğini belirterek, 'Yeni çıkan bazı şarkılar birkaç hafta sonra unutuluyor. Ama eski şarkılar yıllardır dinlenmeye devam ediyor. Bunun nedenini şarkı sözlerinde aradık' dedi.
